VÌ SAO PHẢI ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ VÀO TRONG QUẢN LÝ SẢN XUẤT ?

Bản chất của chuyển đổi số trong sản xuất không phải lắp thêm nhiều thiết bị hay phần mềm, mà là biến dữ liệu từ máy móc thành thông tin có giá trị, rồi biến thông tin đó thành các quyết định giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng năng xuất và nâng cao chất lượng một cách liên tục.

Một nhà máy mỗi ngày tạo ra hàng triệu dữ liệu từ máy móc, thiết bị và con người. Tốc độ quay của động cơ, dòng điện tiêu thụ, áp suất đường ống, nhiệt độ, độ rung, số lượng sản phẩm, thời gian dừng máy, chất lượng sản phẩm hay trạng thái vận hành đều là những dữ liệu có giá trị. Nếu những dữ liệu này chỉ tồn tại trên đồng hồ đo hoặc trong PLC mà không được khai thác, chúng gần như không tạo ra bất kỳ giá trị nào cho doanh nghiệp.

Đó chính là lý do công nghệ trở nên cần thiết. Công nghệ giúp thu thập, lưu trữ, phân tích và trực quan hóa dữ liệu để biến những con số rời rạc thành thông tin có ý nghĩa. Khi đó, người quản lý không còn phải dựa chủ yếu vào kinh nghiệm hoặc cảm tính mà có thể đưa ra quyết định dựa trên những dữ liệu thực tế đang diễn ra trong nhà máy.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp chỉ biết máy móc gặp sự cố khi dây chuyền đã dừng hoạt động. Việc bảo trì thường được thực hiện theo định kỳ hoặc khi thiết bị đã hỏng, dẫn đến thời gian dừng máy kéo dài và chi phí sửa chữa cao. Với các hệ thống giám sát hiện đại, doanh nghiệp có thể theo dõi liên tục các thông số như dòng điện, độ rung, nhiệt độ, áp suất hay công suất tiêu thụ để phát hiện những dấu hiệu bất thường ngay từ giai đoạn đầu. Khi đó, việc bảo trì được thực hiện đúng thời điểm, giảm đáng kể nguy cơ hỏng hóc và nâng cao độ tin cậy của toàn bộ hệ thống.

Bên cạnh việc giảm thời gian dừng máy, công nghệ còn giúp doanh nghiệp hiểu rõ hiệu quả vận hành của từng thiết bị. Một máy có thể được cấp nguồn suốt cả ngày nhưng thời gian thực sự tạo ra sản phẩm chỉ chiếm một phần nhỏ. Một dây chuyền có thể được đánh giá là bận rộn, nhưng dữ liệu lại cho thấy phần lớn thời gian bị lãng phí do chờ nguyên liệu, chờ công nhân hoặc chờ các công đoạn trước. Chỉ khi có dữ liệu khách quan, doanh nghiệp mới xác định được chính xác điểm nghẽn và tìm ra giải pháp cải tiến phù hợp.

Trong bối cảnh chi phí năng lượng ngày càng tăng, việc giám sát tiêu thụ điện cũng trở thành một lợi ích quan trọng của quản lý sản xuất bằng công nghệ. Thay vì chỉ biết tổng lượng điện tiêu thụ của toàn nhà máy vào cuối tháng, doanh nghiệp có thể theo dõi điện năng của từng máy, từng khu vực hoặc từng hệ thống. Từ đó, có thể xác định những thiết bị hoạt động kém hiệu quả, tối ưu tốc độ quạt bằng biến tần, giảm công suất vào giờ thấp tải hoặc phối hợp với các hệ thống lưu trữ năng lượng và điện mặt trời để giảm chi phí vận hành.

Công nghệ cũng góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Các hệ thống camera công nghiệp kết hợp trí tuệ nhân tạo có thể kiểm tra ngoại quan, phát hiện lỗi, đọc mã QR, nhận dạng ký tự hoặc kiểm tra kích thước với tốc độ và độ ổn định cao hơn nhiều so với kiểm tra thủ công. Đồng thời, toàn bộ dữ liệu sản xuất được lưu trữ giúp doanh nghiệp dễ dàng truy xuất nguồn gốc khi có sự cố, biết chính xác sản phẩm được sản xuất trên máy nào, vào thời điểm nào, với thông số vận hành ra sao và do ai thực hiện.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhấn mạnh là chuyển đổi số không có nghĩa là thu thập càng nhiều dữ liệu càng tốt. Đây là một quan niệm khá phổ biến nhưng chưa chính xác. Giá trị không nằm ở số lượng dữ liệu mà nằm ở khả năng khai thác đúng dữ liệu phục vụ cho mục tiêu quản lý.

Một doanh nghiệp không cần lắp đặt hàng trăm cảm biến nếu những dữ liệu đó không được sử dụng. Thay vào đó, doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc xác định những vấn đề cần giải quyết, sau đó lựa chọn các tín hiệu cần thu thập và cuối cùng mới quyết định công nghệ phù hợp để triển khai. Đây là cách tiếp cận ngược với tư duy đầu tư theo phong trào, nơi nhiều thiết bị được mua sắm trước nhưng không tạo ra giá trị thực tế.

Có thể mô tả quá trình này theo chuỗi giá trị sau:

Nhu cầu quản lý → Dữ liệu cần thu thập → Thu thập dữ liệu → Phân tích dữ liệu → Thông tin → Quyết định → Cải tiến sản xuất.

Nếu thiếu bước cuối cùng là hành động và cải tiến, toàn bộ hệ thống giám sát chỉ dừng lại ở vai trò hiển thị dữ liệu mà chưa thực sự mang lại lợi ích cho doanh nghiệp.

Vì vậy, bản chất của việc ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất không phải là xây dựng một nhà máy có thật nhiều cảm biến, robot hay phần mềm hiện đại. Bản chất nằm ở việc sử dụng công nghệ như một công cụ để chuyển đổi dữ liệu thành tri thức, chuyển tri thức thành quyết định và chuyển quyết định thành những cải tiến liên tục trong sản xuất.

Một hệ thống công nghệ được xem là thành công không phải vì nó thu thập được nhiều dữ liệu nhất, mà vì nó giúp người quản lý trả lời nhanh và chính xác những câu hỏi quan trọng nhất: Điều gì đang xảy ra? Vì sao điều đó xảy ra? Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Và doanh nghiệp cần làm gì ngay bây giờ để nâng cao hiệu quả sản xuất?

Đó mới chính là giá trị cốt lõi và cũng là bản chất của việc ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất trong kỷ nguyên công nghiệp hiện đại.